Koalicja dla Gotówki – Manifest
Opublikowany dziś Manifest Koalicji dla Gotówki to głos społeczeństwa obywatelskiego. Pomysł zawiązania Koalicji powstał w ramach działań kampanii obywatelskiej „Broń gotówki”, prowadzonej przez Instytut Spraw Obywatelskich i ESG PRO od 2020 roku. Przedstawiciele organizacji tworzących Koalicję podpisali manifest 16 stycznia 2025 roku.
Koalicja dla Gotówki – Manifest
Gotówka daje Polkom i Polakom wolność wyboru, jest dobrem wspólnym i zapewnia bezpieczeństwo. W sposób szczególny mogliśmy tego doświadczyć w czasie kryzysu związanego z koronawirusem oraz podczas wybuchu wojny na Ukrainie. Wydarzeniom tym towarzyszył gwałtowny wzrost wypłat gotówki z bankomatów, najwyższy w Europie, wyższy nawet niż na Ukrainie.
Obywatele obserwują z niepokojem malejącą liczbę bankomatów i placówek bankowych, które zapewniają obsługę gotówkową. Banki likwidują bankomaty, co skutkuje powstawaniem „pustyń bankomatowych”. Dodatkowo mamy do czynienia z procederem systematycznego obniżania limitów wypłat gotówkowych z bankomatów.
Koalicja dla Gotówki jest nieformalną siecią organizacji, których celem jest obrona gotówki jako podstawowego środka płatniczego w obrocie gospodarczym.
Dlaczego bronimy gotówki?
- Gotówka daje nam anonimowość i ochronę prywatności. Dane o naszych wyborach konsumenckich nie trafiają do rządu, korporacji, służb i banków, dzięki czemu unikamy inwigilacji i kontroli.
- Gotówka chroni przed wykluczeniem finansowym obywateli, którzy z różnych względów nie mogą lub nie chcą korzystać z płatności bezgotówkowych. Gotówka jest inkluzywna, pozwala na włączanie społeczne np. osób starszych i technologicznie wykluczonych.
- Gotówka pozwala konsumentom łatwiej kontrolować wydatki. Dzięki gotówce unikamy kłopotów finansowych wynikających z impulsywnych zakupów pod wpływem reklamy.
- Płacąc gotówką wspieramy polskie firmy: tworzymy i utrzymujemy miejsca pracy w sektorze handlu, produkcji gotówki oraz logistyki gotówki.
- W czasach chronicznej niewydolności sądownictwa i długiego oczekiwania na prawomocne wyroki sądowe obrót gotówkowy, zwłaszcza między małymi przedsiębiorstwami i mikroprzedsiębiorstwami, jest jedynym sposobem dokonywania bezpiecznych transakcji.
- Gotówka stanowi bezpiecznik dla polityki pieniężnej Narodowego Banku Polskiego, chroniąc obywateli przed nadużyciami. Służy w ten sposób stabilności waluty i suwerenności państwa.
- Gotówka zwiększa bezpieczeństwo Polek i Polaków oraz infrastruktury krytycznej naszego państwa w przypadku kryzysów i zagrożeń, np. ze strony ataków hakerskich, awarii systemów bankowości cyfrowej i działań obcych służb.
Podpisz petycję w obronie gotówki!
Naszym zdaniem utrudnienia w codziennym korzystaniu z gotówki, jakich doświadczają obywatele, nie są procesem naturalnym ani samoistnym. Mają miejsce dlatego, że lobbują za nimi niektóre korporacje bankowe, płatnicze i medialne.
Koalicja dla Gotówki uważa, że potrzebne są odgórne działania ze strony państwa polskiego, mające na celu aktywne promowanie systemu gotówkowego. Stawką jest wolność, prywatność i bezpieczeństwo Polek i Polaków.
Koalicja dla Gotówki ma pięć praktycznych zaleceń dla decydentów, mających na celu zagwarantowanie obywatelom dostępu do gotówki i prawa do płacenia nią.
Co jest potrzebne?
- Kontrola urzędów publicznych pod kątem przestrzegania prawa zobowiązującego do przyjmowania gotówki. Obywatele zwracają uwagę, np. Rzecznikowi Praw Obywatelskich, że często nie mogą zapłacić gotówką np. w urzędach gmin, urzędach skarbowych czy w sądach.
- Wprowadzenie przejrzystych reguł, dzięki którym klienci będą wiedzieć, jakie koszty płatności bezgotówkowych ponoszą na rzecz banków i korporacji finansowych.
- Analiza Narodowego Banku Polskiego na temat dostępności gotówki o niskich nominałach. Dziś Polki i Polacy zgłaszają nam, że mają problemy przy codziennym korzystaniu z gotówki np. w sklepach osiedlowych, ponieważ brakuje gotówki o niskich nominałach.
- Prawo do zaokrąglania rachunków – umożliwienie zaokrąglenia rachunków dla przedsiębiorców do pełnych 10 groszy znacząco podniesie komfort korzystania z gotówki zarówno dla sklepów, jak i dla konsumentów.
- Zwiększenie przez Narodowy Bank Polski finansowania kampanii informacyjno-edukacyjnych mających na celu zachęcanie obywateli i przedsiębiorców do korzystania z gotówki codziennie – budowanie świadomości konsumentów i przedsiębiorców jest bardzo ważne w procesie dbania o siłę naszego państwa na arenie międzynarodowej.
Koalicja dla Gotówki zaprasza do współpracy przedstawicieli mediów, organizacji społecznych, związków przedsiębiorców i pracodawców, związków zawodowych i ruchów nieformalnych. Zależy nam na wspólnym działaniu w ramach szerokiej koalicji ponad podziałami ideowymi, politycznymi i partyjnymi.
Warszawa, 16 stycznia 2025 roku
- Alfred Bujara, Przewodniczący, Krajowy Sekretariat Banków, Handlu i Ubezpieczeń NSZZ „Solidarność”
- Jaromir Ćwikła, Dyrektor ds. Prawnych, Polskie Towarzystwo Gospodarcze
- Rafał Górski, Prezes Zarządu, Instytut Spraw Obywatelskich
- Konrad Hennig, Dyrektor Programowy, Forum Prawo dla Rozwoju
- Mariusz Ławnik, Ekspert, Obywatelski Akcelerator Innowacji
- Michał Możdżeń, Członek Zarządu, Polska Sieć Ekonomii
- Aleksander Pawlak, Prezes Zarządu, Tavex Sp. z o.o.
- Ilona Pietrzak, Prezes Zarządu, ESG PRO Sp. z o.o.
- Jakub Rutkowski, Prezes Zarządu, Fundacja Instytut Libertatis
- Sebastian Stodolak, Wiceprezes Zarządu, Warsaw Enterprise Institute
- Arkadiusz Szcześniak, Prezes Zarządu, Stowarzyszenie Stop Bankowemu Bezprawiu
- Aleksandra Wróbel, Ekspert, Związek Przedsiębiorców i Pracodawców
